3. Ten derde gebeurt observatie via de zintuigen. Je neemt waar met behulp van je ogen, oren, de geur, tast- en smaakzintuigen. Dit zijn je natuurlijke "instrumenten" nog voor je andere hulpmiddelen gebruikt, zoals pen en papier. Zonder de zintuigen kun je niet waarnemen. Bij de mens zijn niet alle zintuigen in gelijke mate ontwikkeld.


VOORBEELD: un hende siego su smaak, gehoor y tast zintuigen ta mas ontwikkelt cu un hende cu ta gezond.
4. Ten vierde wens je de observatie meestal ook op de ene of andere manier te registreren en te bewaren. Tijdens de observatie neem je waarnemingen eerst in de vorm van de prikkels die je zintuigen bereiken. De zintuigen sturen deze prikkels door naar de hersenen, waar ze bewerkt worden. Het brein selecteert, organiseert en interpreteert de waarnemingsprikkels dus verder.  Dit proces noemen we perceptie.
Perceptie is de verdere bewerking van zintuigelijke prikkels of gewaarwordingen door het brein tot zinvolle gehelen.
De selectiviteit van de waarneming betekent dat wat je bewust waarneemt altijd een ongemerkt gekozen gedeelte is van alle prikkels die je zintuigen berienken.
De subjectiviteit van de waarneming betekent dat de verdere bewerking van de prikkels in je brein gebeurt volgen je gebruikelijke denk- en voelwijzen, ervaringen en belevingen.
Het impliciete of niet declaratieve geheugen zorgt voor informatie opslag zonder dat je daarvan bewust bent. Alleen wanneer je een of andere informatie daadwerkelijk nodig hebt, haal je die terug dankzij het expliciete geheugen. -> Unda ma pone mi yabi?
Het expliciete of declaratieve geheugen laat je toe opslagen kennis bewust op te roepen. Het komt er dan op aan de juiste opbergruimte te openen. Dit kan al eens mislopen. Ook het geheugen is namelijk onderhevig aan cognitieve en emotionele effecten. -> ahnn mi yabi ta riba e mesa den camber.
Een boodschappenlijstje is een voorbeeld van een overwegend cognitieve situatie. -> bo ta skirbi un boodsch. lijs pa bo no lubida nada.

Rapporteer - Plaats commentaar